Gmina Czermin z okazji obchodów 100-lecia Powstania Wielkopolskiego odtworzyła listę powstańców z terenu gminy Czermin. Informacje jakie udało się zebrać o poszczególnych osobach zostały zaczerpnięte z archiwum Powstania Wielkopolskiego oraz od żyjących członków rodzin. Zachęcamy do przejrzenia listy, być może ktoś odnajdzie na niej kogoś z rodziny i opowie historię tej osoby, a my ją spiszemy i umieścimy na liście naszych powstańców.

LISTA POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH Z TERENU GMINY CZERMIN

  1. Andersz, Franciszek

Rodzice: Andrzej, Cecylia

Ur.: 1898-09-17, Łęg (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 10.30-0.1890 z dnia 1974-10-30

Opis:
Dnia 5.02.1919 r. wstąpił do pleszewskiego batalionu powstańców wielkopolskich dowodzonego przez por. Ludwika Bociańskiego. Wcielony do 2 kompanii, którą dowodził sierżant Antoni Kozłowicz. Walczył pod miejscowościami Krotoszyn, Kochaje, Perzyce, Zduny i Kobyla -Góra.

Informacje dodatkowe :
W latach 1919-1939 podoficer zawodowy. Brał udział w kampanii wrześniowej. Od 8.11.1942 do 19.01.1945 działał w Ruchu Oporu- Komenda Obwodu ZWZ Pleszew – pseudonim Adalbert.

  1. Andersz Kazimierz

Rodzice: Anastazy, Krystyna

Ur.: 1898-12-01, Żegocin (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 11.13-0.916 z dnia 1958-11-13

Opis:
Andersz Kazimierz wstąpił jako ochotnik w grudniu 1918 roku do oddziału powstańczego w Pleszewie, którym dowodził ppor. Pamin i ppor. Kozłowicz i brał udział w walkach pod Krotoszynem, Zdunami i Kobylą-Górą. We wrześniu 1921 r. zwolniony bezterminowo z 15 p.a.c.

Informacje dodatkowe :
Podstawa: Zaświadczenia dwóch świadków zweryfikowanych. Zmarł 23 sierpnia 1980 roku, pochowany został na cmentarzu w Pleszewie przy ulicy Kaliskiej.

  1. Banaszak Czesław

Rodzice: Wojciech, Maria

Ur.: 1896-09-22, Żegocin (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.17-0.1048 z dnia 1958-12-17

Opis:
Banaszak Czesław wstąpił jako ochotnik do 2 Kompanii Oddziału Powstańczego w Pleszewie 27.12.1918 i brał udział w walkach pod Zdunami, Freichanem, Kobylą Górą, Miejską Górką pod Rawiczem. Z wojska został zwolniony 07.02.1920 i pracuje w swoim zawodzie do 1938, w którym to roku zachorował i do dnia dzisiejszego jest do pracy niezdolny.

  1. Bruzi, Antoni

Rodzice: Wiktor, Małgorzata Jackowiak

Ur.: 1890-01-01, Mamoty (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 06.14-0.213 z dnia 1965-06-14

Opis:
Brał udział w Powstaniu Wielkopolskim od dnia 9.1. do dnia 18.2.1919 r. w 1 Dywizjonie Artylerii Polowej na froncie pod Kcynią, Nakłem, Rynarzewem i Szubinem w stopniu ogniomistrza pod dowództwem kpt. Kamińskiego a później por. Muślewskiego. Po zakończeniu powstania został wcielony do 15 p.a.l. i pozostawał tam do kampanii wrześniowej w stopniu chorążego. W 1939 r. dostał się do niewoli niemieckiej i przebywał w oflagu Murnau do 29.4.1945 r.

  1. 5. Chojnacki, Tomasz

Rodzice: Jan, Julianna

Ur.: 1880-12-08, Czermin (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 01.24-0.26 z dnia 1958-01-24

Opis:
Chojnacki Tomasz brał czynny udział jako ochotnik z bronią w ręku w akcji powstańczej w 2 Kompanii Pleszewskiej pod dowództwem sierż. sztab. Chatlińskiego Romana. Pełnił służbę wartowniczą przy obiektach wojskowych w Pleszewie i okolicy. Z uwagi na podeszły wiek i wątły stan zdrowia w walkach frontowych udziału nie brał. Zwolnił się 11.10.1919 i rozpoczął służbę na poczcie w Pleszewie. Posiada dokumenty: zaświadczenie dowódcy sierżanta Chatlińskiego. Numer weryfikacji Powstańców Wlkp. 1666.

  1. Depczyński, Jan

Rodzice: Ludwik, Maria Spychaj

Ur.: 1889-05-10, Czermin (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 07.26-0.276 z dnia 1962-07-26

Opis:
Depczyński Jan wstąpił do Kompanii Pleszewskiej dnia 10.11.1918 r. Dowodził grupą 60 ludzi przy oswobodzeniu Ostrowa a dnia 31.12.1918 r. wyruszył na pomoc oddziałom pod Krotoszynem, gdzie zdobywa 3 kulomioty, 150 karabinów i sporo amunicji.

  1. Depczyński, Ludwik

Rodzice: Ludwik,

Ur.: 1896-07-03, Czermin (Jarocin )

Uchwała Rady Państwa nr: 02.29-0.40 z dnia 1960-02-29

Opis:
Depczyński Ludwik brał czynny udział w Powstaniu Wlkp. 1918/19 na terenie miasta Pleszewa z bronią w ręku w czasie od 3 stycznia 1919 do 18 lutego 1919r. W dniu 3 stycznia 1919r zgłosił się dobrowolnie do oddziału powstańczego na terenie miasta Pleszewa gdzie brał czynny udział przy oswobodzeniu miasta Pleszewa i to pod dow. por. Bocianskiego Ludwika. Następnie wyruszył z oddziałem powstańczym na odcinek Ostrzeszowa gdzie brał czynny udział w walce pod Kobylągorą, Ligotą i Makorzynem i to pod dow. por. Pamina gdzie następnie został wcielony do 12 p. strz. wlkp. /70 p.strz.wlkp./

  1. Derwich, Ludwik

Rodzice: Michał, Antonina Stasik

Ur.: 1893-08-23, Mamoty (Jarocin )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.06-0.953 z dnia 1957-12-06

Opis:
Derwich Ludwik dnia 29.12.1918 wstąpił do oddziału Idziora w Skalmierzycach, między innymi brał udział w dniu 30.12.1918 przy odebraniu Skalmierzyc. 15.01.1919 brał udział w walkach pod Kobylą Górą, Szklarką Przygodzką, Sarny. Następnie w bitwie pod Zdunami. 15.03.1919 zgłosił się jako ochotnik do R.K.U. Poznań skąd brał udział w 12 Komp. Toruńskiego Pułku przy odbiorze Pomorza w tym Gniewków, Toruń, Grudziądz, Kościerzyna i Tczew. Dowódca ppor. Wiese, dowódca pułku major Meisner. Zwolniony do rezerwy 16.10.1920 r.

  1. Domagalski Ildefons

Rodzice: Bronisław, Ozanna

Ur.: 1891-02-05, Żegocin (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.22-0.764 z dnia 1966-12-22

Opis:
Kol. Domagalski Ildefons brał udział w Powstaniu Wielkopolskim 191/19 r. Pełnił służbę ochotniczo od 12 listopada 1918 r. w Straży Bezpieczeństwa, przy utrzymaniu porządku publicznego. Dowódcą oddziału Straży Bezpieczeństwa był Laurentowski Ludwik. Następnie wstąpił jako ochotnik do 1 Baonu pleszewskich powstańców, wcielony do 2 Kompanii, której dowódcą był sierżant Kozłowicz i w niej brał udział przy oswobodzeniu Krotoszyna i w walkach z Niemcami pod Zdunami. Następnie na odcinku Miejska Górka, Kobyla Góra i inne w powiecie ostrzeszowskim. (…)

  1. Ertel, Sylwester Mieczysław

Rodzice: Stanisław, Aniela

Ur.: 1894-12-07, Pieruszyce (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 02.27-0.119 z dnia 1980-02-27

Opis:
Brał udział w Powstaniu Wielkopolskim w stopniu kaprala, a następnie sierżanta na terenie powiatu krotoszyńskiego w miejscowościach: Zduny, Kochale i Boszków awansując w 1919 r. na podporucznika. W 1919 r. pozostał w służbie wojskowej do 1931 r. tj. do czasu przejścia na emeryturę.

  1. Ertel, Tadeusz

Rodzice: Stanisław, Aniela

Ur.: 1892-05-26, Pieruszyce (Jarocin )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.18-0.758 z dnia 1968-12-18

Opis:
Kol. Ertel Tadeusz w listopadzie 1918 r. wrócił z armii niemieckiej i na początku stycznia 1919 r. ochotniczo wstąpił do 1 batalionu art. ciężkiej w Poznaniu – Sołacz i pod dowództwem płk. ego i płk. Kędzierskiego brał udział w Powstaniu Wielkopolskim w walkach pod Zbąszyniem, Nowym Tomyślem, Posadowo, Wągrowiec. Po zakończeniu powstania pozostał w wojsku do listopada 1920 r. Jako ochotnik brał udział od stycznia 1921 r. w III Powstaniu Śląskim.Po zakończeniu powstania wrócił na studia prawnicze. Po skończeniu studiów pracował w sądownictwie. 24 sierpnia 1939 r. został powołany do sztabu DOK VII i brał udział w walkach z Niemcami – Września, Kutno, Warszawa, Brześć Litewski, Kowel, Stanisławów. Ze Stanisławowa na rozkaz został ewakuowany do Węgier. Z Węgier przedostał się do Francji i w końcu maja 1940 r. zgłosił się do podziemnej armii polskiej pod dowództwem gen. Kleberga. W sierpniu 1944 r. w grupie 40-tu przedostał się do Anglii i od 1 września 1944 r. wstąpił do Armii Polskiej. Na własne starania w październiku 1947 r. wrócił do kraju i do lutego 1965 r. pracował w adwokaturze do przejścia na rentę. (…)

  1. Filipiak, Franciszek

Rodzice: Benon, Józefa

Ur.: 1890-09-17, Czermin (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 07.19-0.149 z dnia 1960-07-19

Opis:
Filipiak Franciszek brał czynny udział w Powstaniu Wlkp. z bronią w ręku od 30.12.1918 do 18.02.1919 i brał udział w walkach pod Zdunami i Sarnową, dow. kompanii por. Piękny Stanisław. Bezpośrednia służba w W.P., zdemobilizowany 30.12.1920 w stopniu st. szeregowca. Podstawa: książeczka wojskowa nr 221 wystawiona przez PKU Poznań-Miasto.

  1. Filipiak, Michał

Rodzice: Józef, Azela Rogacki

Ur.: 1898-09-19, Żbiki (Jarocin )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.28-0.976 z dnia 1957-12-28

Opis:
Filipiak zdezerterował z armii niemieckiej i po wybuchu Powstania Wielkopolskiego zgłasza się do oddziałów powstańczych w Pleszewie, gdzie bierze czynny udział w Powstaniu Wielkopolskim w powiecie pleszewskim po dowództwem majora Bociańskiego. W kwietniu 1919 r. wstąpił jako ochotnik do wojska wielkopolskiego 1 Pułk Art. Ciężkiej i służył do końca września 1939 r. (…) Podczas okupacji sprawował się bez zarzutu i przechowywał u siebie partyzantów.

  1. Ferenc, Paweł

Rodzice: Jan, Maria

Ur.: 1901-05-29, Łęg (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.18-0.746 z dnia 1968-12-18

Opis:
Brał czynny udział w Powstaniu Wielkopolskim od 17.01.1919r do końca powstania. Walczył z bronią w ręku przy oswobodzeniu Krotoszyna. (…) Od 1946 roku pracuje zawodowo w przemyśle węglowym w Wałbrzychu.

Informacje dodatkowe :
Zaświadczenie CAW nr. 3662 Ch.I. z dnia 16.06.1966r.

  1. Frąszczak, Mikołaj

Rodzice: Szymon, Jadwiga

Ur.: 1893-09-06, Wieczyn (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 03.13-0.222 z dnia 1974-03-13

Opis:
Obywatel Frąszczak Mikołaj wstąpił jako ochotnik do Powstania Wielkopolskiego w dniu 1.1.1919 r. w Ligocie pow. Krotoszyn. Brał udział w walkach o Kobylin, Zduny, Rawicz pod dowództwem Kujek Ignacy z Ligoty i majora Pawłowskiego. 28.2.1919 r. Szkoła oficerska Poznań, gdzie pełnił służbę wartowniczą do dnia 17.11.1920 r. /…/

  1. Gocki Antoni

Rodzice: Aleksander, Teresa

Ur.: 1894-01-06, Żegocin (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 01.24-0.26 z dnia 1958-01-24

Opis:
Gocki Antoni wstąpił do szeregów powstańczych w dniu 05.01.1919 do 1 Kompanii Pleszewskiej pod dowództwem porucznika Pamina. Z formacja tą brał udział w walkach pod Ostrowem Wielkopolskim, Wielką Topolą i Sarnowem. Po zakończeniu Powstania Wielkopolskiego przeszedł do 8 Pułku Piechoty, z którego zwolnił się 08.02.1923 w stopniu plutonowego. Posiada dokumenty: Zaświadczenie Tymczasowe Weryfikacyjne Związku Powstańców Wielkopolskich nr 1678 z dnia 05.06.1947. Zaświadczenie Referatu Historycznego DOK VII nr 276-I/14619/38 z dnia 27.09.1938.

  1. Gogulski, Stanisław

Rodzice: Nepomucen, Stanisława

Ur.: 1901-09-18, Broniszewice (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: odrzucone z dnia 0000-00-00

Opis:
Wstąpił jako ochotnik 19.01.1919 do 2 Kompanii Pleszewskiej pod dow. por. Kozłowicza. Walczył pod Ligotą, Zdunami, Krotoszynem, Kobylą Górą. Dnia 21.04.1923 zostaje zwolniony ze służby czynnej. Dokumenty: dyplom 30-letniej rocznicy Powstania Wlkp., nr weryf. 5519; leg. członkowska Zw. Powst. Wlkp. z 10.05.1949.

Informacje dodatkowe : uprawniona do odebrania odznaczenia jest żona zmarłego, Gogulska Władysława

  1. Grzegorek, Wojciech

Rodzice: Antoni, Julianna

Ur.: 1899-04-21, Wieczyn (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 03.13-0.222 z dnia 1974-03-13

Opis:
Grzegorek Wojciech wstąpił 27.12.1918 r. jako ochotnik na Powstanie Wielkopolskie do 1 komp. Baonu pleszewskiego. udział walkach o miejscowość Ostrzeszów, Kobylągórę, Krotoszynem, Zduny, Kochale, Pyrzyce, Piaski, Ruda i Szczury. Pod dowództwem por. Pamina Feliksa.

Informacje dodatkowe : w czasie okupacji pracował jako robotnik w gospodarstwie w Wieczynie pow. Pleszew.

  1. Gutowski Czesław

Rodzice: Antoni, Franciszka

Ur.: 1901-08-08, Żbiki (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 04.04-0.118 z dnia 1958-04-04

Urodzony 08.08. 1901 r. w Żbikach, syn Antoniego i Franciszki. Kiedy wybuchło powstanie miał 17 lat. Mimo iż był wtedy obywatelem Niemiec i chodził do niemieckich szkół o zachowanie polskości wśród mieszkańców zadbał właściciel pałacu w Żegocinie. To on organizował niedzielną szkołę dla dzieci polskich i uczył w niej jeżyka polskiego. Czesław Gutowski na wieść o Powstaniu postanowił wraz z innymi dołączyć do walczących. Punkt zborny powstańców był w Pleszewie. Matka Czesława nie chciała zgodzić się na udział syna w Powstaniu, gdyż wcześniej straciła na wojnie światowej dwóch synów. Jednak Czesław wymknął się z domu i na piechotę udał się do Pleszewa. Brał udział w walkach pod Krotoszynem, Zdunami, Nakłem i w okolicy Bydgoszczy. Po zakończeniu powstania trafił do Wojska Polskiego. W 1920 roku uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej w stopniu plutonowego. Po demobilizacji wrócił do Żbik. W latach 30-tych wyjechał do Francji i pracował jako górnik w kopalni i tam zastała go II Wojna Światowa. Pod koniec wojny uciekł do Belgii, gdzie również pracował kopalni. We Francji i Belgi był związany z ruchem komunistycznym i tam też nawiązał kontakty z polskimi komunistami. Po powrocie do Polski został mianowany vice konsulem na placówce w Brukseli. W między czasie ożenił się z mieszkanką Żbik Marianną Pawlak i razem wyjeżdżają na placówkę do Belgi. Tam przychodzi na świat ich syn Leszek. 1951 r. wraca do Polski i osiedla się w Zielonej Górze. Zmarł 1974 r.  Informacje zostały zaczerpnięte na podstawie rozmowy z synem Leszkiem.

Opis:
Przedstawiony do odznaczenia Gutowski Czesław już w listopadzie 1918 wstępuje do organizacji konspiracyjnej przygotowującej Powstanie Wlkp. Po wybuchu powstania wstępuje natychmiast do Kompanii Pleszewskiej i bierze udział z bronią w ręku w powstaniu pod Krotoszynem, Zdunami, Nakłem i w okolicy Bydgoszczy.

  1. Jackowski, Jan

Rodzice: Piotr, Katarzyna

Ur.: 1900-09-28, Wieczyn (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 05.07-0.738 z dnia 1975-05-07

Opis:
Jan Jackowski ochotniczo walczył od dnia 10.01.1919r w kompanii pleszewskiej pod dowództwem Feliks Pamina pod Krotoszynem, Zdunami, Kobyla Górą. Od 1921 roku bezterminowo urlopowany. Po Powstaniu do września 1939r pracował w majątku w Czerminie jako robotnik rolny.

  1. Jagła Józef

Rodzice: Wincenty, Tekla

Ur.: 1900-09-20, Żbiki (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 05.18-0.627 z dnia 1972-05-18

Opis:
Jagła Józef w grudniu 1918r jako ochotnik wstępuje do Polskiego Wojska. Bierze udział w baonie pleszewskim pod dowództwem por. Bocianskiego. w 2 komp. pod dowództwem ppor. Ciążynskiego na froncie Krotoszyńskim

Informacje dodatkowe :

Od 1919-21r służba wojskowa w 6 pułku strzelców granicznych wielkopolskich pod dowództwem płk. Boguckiego, w tym pułku pełnił służbę na granicy woje. poznańskiego a byłą granica niemiecką a później na granicy byłych Prus Wschodnich k/Maszynca. Od 1921 do 1935r. służba wojskowa podoficera zawodo. w 3 pułku szwoleżerów w Suwałkach. Od 1933 do 1939r w 2 pułku ułanów Krechowieckich w Suwałkach. Bierze udział w Kam. Wrześniowej. 1939r. następnie niewola do kwietnia 1945r.

  1. Jagła Stanisław

Rodzice: Wincenty,

Ur.: 1898-04-07, Żbiki (Jarocin )

Uchwała Rady Państwa nr: 01.17-0.19 z dnia 1958-01-17

Opis:
05.01.1919 r. jako ochotnik z bronią w ręku bierze udział w walkach powstańczych o Jarocin, Krotoszyn, Zduny pod dow. Bociańskiego. Po okresie powstania przenosi się do 8 p. strz. Wlkp. Obecnie pracuje jako kierownik Działu Admin. Gosp. w Bydgoskich Zakładach Fotochemicznych.(…)

  1. Janicki Henryk

Rodzice: Nikodem, Leokadia Rakowska

Ur.: 1889-01-18, Żegocin (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 03.08-0.64 z dnia 1958-03-08

Opis:
Janicki Henryk w grudniu 1918 po zdezerterowaniu z armii niemieckiej niezwłocznie przystąpił w Wyrzysku do organizowania powstania. W jego mieszkaniu odbywały się w ukryciu zebrania powstańców i organizacja oddziałów powstańczych. 02.01.1919 oddziały te odebrały Niemcom zarząd miasta Wyrzyska a Janicki był ich przewodnikiem. Zajął Urząd Pocztowy w Wyrzysku i kierował centralą telefoniczną. Janicki był współorganizatorem uderzania z bronią w ręku na Wysoką a po upadku powstania na północ od Noteci w jego mieszkaniu i pod jego kierunkiem odbywały się nadal tajne schadzki powstańców, którzy wtenczas przygotowywali przejęcie terenów pomorskich spod okupacji władzy niemieckiej. Janicki ustawicznie narażał życie swoje, swej żony, swoich dzieci.

  1. Jankowiak, Jan

Rodzice: Ignacy, Maksymiliana Gutowska

Ur.: 1900-10-10, Łęg (Jarocin )

Uchwała Rady Państwa nr: 02.22-0.49 z dnia 1958-02-22

Opis:
Jankowiak Jan brał udział w Powstaniu Wlkp. z bronią w ręku w okresie od 01.01.1919 do 20.02.1919 i walczył w składzie II Kompanii Pleszewskiej w okolicach pod Lesznem oraz Miejską Górką jak również w ataku głównym pod Sarnowem w okolicach Rawicza. Następnie bierze udział w walkach w obronie Lwowa w I Kompanii w marcu 1919 jako kompanii lwowsko-poznańskiej, gdzie zostaje ciężko ranny w prawą rękę i po wyleczeniu pozostaje w czynnej służbie w W.P. do 1922 r. i następnie zwolniony jako 40% inwalida wojenny.

  1. Janiszewski, Stanisław

Rodzice: Wojciech, Maria

Ur.: 1899-11-06, Pieruszyce (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.28-0.976 z dnia 1957-12-28

Opis:
Po powrocie z Belgii w listopadzie 1918 w Pleszewie wstępuje w szeregi Rad Żołnierskich i Robotników, werbując ochotników do Batalionu Powstańców Wielkopolskich. W grudniu 1918 r. pod dowództwem por. Pamina bierze udział w walce z Grenzschutzem w rejonie Krotoszyna, Zdun, Nakła i Czarnkowa. Od 1920 r. bierze udział w oswobodzeniu Pomorza.

  1. Juszczak, Piotr

Rodzice: Hieronim, Katarzyna

Ur.: 1901-06-28, Pieruszyce ()

Uchwała Rady Państwa nr: 01.25-0.11 z dnia 1968-01-25

Opis:
Piotr Juszczak wstąpił do POW w roku 1918 a następnie począwszy od 1 stycznia 1919 roku brał czynny udział w walkach w powstaniu wielkopolskim o miejscowości Krotoszyn, Zduny i Kobyla Góra. Walczył w grupie pleszewskiej pod dowództwem por. Bocianskiego. W lutym 1919r. wcielony został do 8 pułku piechoty w Pleszewie.

Informacje dodatkowe :

W roku 1939 dostał się do niewoli niemieckiej gdzie przebywał do końca II wojny światowej.

  1. Kaniewski Antoni

Rodzice: Walenty, Zofia

Ur.: 1888-09-14, Żbiki (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 01.25-0.11 z dnia 1968-01-25

Opis:
Od 28.12.1918 brał czynny udział z bronią w ręku w Kompanii Pleszewskiej i okolicznych miejscowościach. 01.01.1919 brał udział w walkach przy zajęciu Krotoszyna i Zdun pod dow. por. Pamina. Następnie w 8 Pułku Strzelców Wlkp. pełnił służbę na odcinku ostrzeszowskim oraz brał udział przy osadzaniu Bydgoszczy. W Pułku tym pełnił do 1924 służbę. Po zwolnieniu z wojska pracował w kopalni „Kleofas” w Bytomiu. W czasie okupacji pracował w koszarach w Golęcinie w Poznaniu do 21.12.1945. W czasie wyzwalania Poznania brał udział w walkach z bronią w ręku przy zdobywaniu Cytadeli Poznańskiej. W czasie tych walk został ciężko ranny w głowę. Po wyleczeniu z odniesionych kontuzji, pracował w różnych przedsiębiorstwach jako pracownik fizyczny do czasu przejścia na rentę inwalidzką.

  1. Karolak Ignacy

Rodzice: Antoni, Tekla

Ur.: 1899-11-18, Żegocin (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 08.29-0.353 z dnia 1968-08-29

Opis:
Ignacy Karolak brał czynny udział z bronią w ręku w Powstaniu Wielkopolskim1918/1919 od dnia 30-1-1919 w 4 Kompanii Pleszewskiej pod dowództwem porucznika Panina w walkach pod Krotoszynem i Zdunami. W walkach pod Zdunami został ranny i przebywał w szpitalu wojskowym w Krotoszynie. Zwolniony z Wojska 14-4-1922 pracował jako robotnik rolny w gospodarstwie rolnym pod Pleszewem do 1927. Od 1927 do 1958 pracował w Fabryce Papieru Malta w Poznaniu. Od 1959 do 1964 pracował w Zakładach Przemysłu Gumowego Stomil w Poznaniu. od 1964 jest na rencie. Podstawa: Zaświadczenie Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie nr 5306 Ch.I.

  1. Kubacki, Jan

Rodzice: Wawrzyn, Agnieszka

Ur.: 1898-05-22, Skrzypnia (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.28-0.975 z dnia 1957-12-28

Opis:
Ochotnik – udział w walkach na froncie południowym

  1. Kuczkowski, Jan

Rodzice: Wincenty, Maria Czajka

Ur.: 1894-12-28, Broniszewice (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 04.03-0.301 z dnia 1974-04-03

Opis:
Dnia 29.12.1918 r. wstąpił do kompanii krotoszyńskiej pod dowództwem zastępcy oficera Weigta Klemensa i walczył pod Krotoszynem, Zdunami i na froncie południowym do marca 1919 r. Następnie przydzielony do baonu ostrowskiego skąd w czerwcu 1919 r. z powodu wieku zwolniony.

  1. Krzyżostaniak, Feliks

Rodzice: Antoni, Marianna

Ur.: 1892-11-17, Pieruszyce (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 01.24-0.26 z dnia 1958-01-24

Opis:
Krzyżostoniak Feliks wstąpił w szeregi powstańcze dnia 11.01.1919 r. i przebywał w armii polskiej do dnia 05.06.1919 roku. Walczył na froncie ostrzeszowskim w składzie 2. komp. batalionu pleszewskiego w czasie od 17.01.1919 do 27.01.1919 r. pod Kobylą Górą i Parzynowem. Posiada dokumenty: Zaśw. Ref.Hist. DOK VII nr 276-I/19661/38 z dnia 21.11.1938 r. Książeczka wojskowa, PKU Jarocin. Zaświadczenie Rady Ludowej na powiat pleszewski z dnia 01.02.1919 r.

  1. Ludwiczak, Jan

Rodzice: Wojciech, Magdalena

Ur.: 1899-10-27, Broniszewice (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 11.17-0.935 z dnia 1958-11-17

Opis:
Ludwiczak Jan wstąpił ochotniczo w listopadzie 1918 do oddziału powstańczego w Pleszewie i walczył pod dowództwem por. Pamina w Poznaniu, Kobylagóra i Zduny. W lipcu 1921 zostaje bezterminowo urlopowany. Posiada dokumenty: zaświadczenie dwóch świadków, zaświadczenie Tymcz. Komisji Weryf. Zw. Powst. Wlkp. nr 5495.

  1. Łyskawka, Stanisław

Rodzice: Michał, Rozalia

Ur.: 1899-11-05, Broniszewice (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: odrzucone z dnia 0000-00-00

Opis:
W listopadzie 1918, po powrocie do domu na urlop z armii niemieckiej, nie wrócił do wojska niemieckiego, lecz wstąpił do Oddziału Powstańczego. 11.11.1918 brał już udział w rozbrajaniu żołnierzy niemieckich w Kucharach. Następnie uczestniczył w zbrojnym wyzwalaniu miasta Pleszew i okolicznych miejscowości. Jest zweryfikowany jako Powstaniec Wlkp. Po zakończeniu Powstania został wcielony do regularnego WP i odbywał czynną służbę wojskową w 3 p.p. w Biedrusku od 1919 do 1922. Przed 1939 i w czasie okupacji pracował jako robotnik na majątku w Kucharach. W 1945 wyjechał na teren Ziem Odzyskanych do powiatu Głogów, gdzie objął gospodarstwo rolne w Kwielicach. Przez kilka lat zajmował stanowisko sołtysa wsi Kwielice. Był Naczelnikiem Ochotniczej Straży Pożarnej.

  1. Marciniak, Andrzej

Rodzice: Andrzej, Katarzyna

Ur.: 1899-11-14, Pieruszyce ()

Uchwała Rady Państwa nr: 05.26-0.673 z dnia 1972-05-26

Opis:
Andrzej Marciniak brał udział w Powstaniu Wielkopolskim – potwierdzone przez CAW i ujęty w ewidencji Biura Historycznego DOK VII Poznań pod nr 1215. 10.10.1939 aresztowany i przebywał w obozie w Kassel za przynależność do organizacji powstańczej.

  1. Marciniak Ludwik

Rodzice: Michał, Marianna

Ur.: 1897-08-23, Żbiki (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.06-0.956 z dnia 1957-12-06

Opis:
Brał czynny udział w Powstaniu Wlkp. z bronią w ręku. Ranny na froncie powstańczym.

  1. Matecki Franciszek

Rodzice: Wojciech, Julianna

Ur.: 1897-10-23, Żbiki (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.06-0.957 z dnia 1957-12-06

Opis:
Od 07.01.1919 r. brał czynny udział w walkach pod Szubinem, Kcynią i Lesznem pod. dow. por. Nieżechowskiego. W marcu 1919 r. przeniesiony do 2 p.a.p. i brał czynny udział w walkach pod Kępnem pod dow. por. Kruppika.

  1. Matysiak, Ignacy

Rodzice: Marcin, Maria

Ur.: 1899-07-18, Grab (Jarocin )

Uchwała Rady Państwa nr: 05.26-0.673 z dnia 1972-05-26

Opis:
Zweryfikowany na podstawie zaświadczenia CAW nr 14908/CUI z dnia 11.10.1969 r. Brał udział w Powstaniu Wielkopolskim 1918/19, ochotniczo wstąpił do komp. powstańczej Jarocińskiej i walczył o oswobodzenie Jarocina i Poznania. Następnie walczył na kierunku Zbąszynia, Szubina i Bydgoszczy. W W.P. służył do 1924 r.

  1. Mazurek Kazimierz

Rodzice: Wojciech, Konstancja

Ur.: 1897-02-22, Żegocin (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 05.26-0.673 z dnia 1972-05-26

Opis:
W grudniu 1918 r. wstąpił do oddziału powstańczego w Pleszewie i brał udział w walkach z bronią w ręku pod Zdunami i Krotoszynem pod dowództwem por. Ciążyńskiego. Po Powstaniu wcielony do 62 p.p. gdzie pełnił służbę do roku 1921.

  1. Mikołajczak Andrzej

Rodzice: Apolonia

Ur.: 1898-11-07, Żbiki (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 03.11-0.69 z dnia 1958-03-11

Opis:
Zarząd Związku Bojowników o Wolność i Demokrację Oddział Sosnowiec wnosi o nadanie Wielkopolskiego Krzyża Powstańczego Mikołajczakowi Andrzejowi. Wyżej wymieniony brał udział w Powstaniu Wielkopolskim w jednostce 8-go pułku Strzelców Wielkopolskich 1-szym batalionie na terenach powiatu krotoszyńskiego w miejscowościach: Pleszew, Szczyglice, Rochy i Zduny. Dowódcą był por. Bocianski.

  1. Mikołajczak, Stanisław

Rodzice: Jan, Cyryla

Ur.: 1901-04-23, Wieczyn (Pleszew  )

Uchwała Rady Państwa nr: 03.13-0.222 z dnia 1974-03-13

Opis:

Obyw. Mikołajczak Stanisław w miesiącu styczniu 1919 r. wstąpił jako ochotnik do Pleszewskiego Batalionu Powstańczego i brał udział w walkach pod dowództwem Antoniego Kozłowicza pod Zdunami, Krotoszynem, Kobylą Górą i Rawiczem. W marcu 1919 r. przeniesiony do 3 kompanii 1 pułku Strzelców Wielkopolskich. 14.07.1921 r. został bezterminowo urlopowany.

  1. Misiorek, Andrzej

Rodzice: Feliks, Dorota Kaźmierczak

Ur.: 1900-11-26, Pieruszyce (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.19-0.2385 z dnia 1974-12-19

Opis:
Brał udział w Powstaniu Wielkopolskim pod dowództwem kpt.Boczańskiego i por.Pamienia w miejscowościach Kobyla Góra, Ostrzeszów pod Lesznem, w Nakle, Paterku i Kcyni. Aresztowany w okresie okupacji hitlerowskiej przez gestapo. W 1939r. walczył pod dowództwem kpt. Rosy w miejscowościach: Bydgoszcz, Gniewkowo, Kutno, Łowicz, Puszcza Kampinowska w obronie Warszawy.

  1. Misiorek, Walenty

Rodzice: Nikodem, Franciszka

Ur.: 1895-02-11, Wieczyn (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 03.13-0.222 z dnia 1974-03-13

Opis:
Misiorek Walenty uczestnik Powstania Wielkopolskiego 1918/19, w którym brał udział jako ochotnik od dnia 22.01.1919 r. w oddziale Straży Ludowej w Żegocinie pow. Pleszew, którgo dowódcą był Wincenty Jazdanowicz z Żegocina, a komendantem Straży Ludowej na Obwód Komisariatu Czermin był Laurentowski. Brał udział w walkach z bronią w ręku przy odbieraniu broni kolonistom-Niemcom osiedlonym przez rząd niemiecki w Wieczynie i Łęgu, pow. Pleszew, oraz pełnił służbę wartowniczą na moście nad rzeką Prosną w Ruda Wieczyńska i innych punktach strategicznych

  1. Musiałowski Michał

Rodzice: Sebastian, Zuzanna

Ur.: 1895-09-08, Żegocin (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.06-0.956 z dnia 1957-12-06

Opis:
Musiałowski Michał brał czynny udział w Powstaniu Wlkp. z bronią w ręku jako ochotnik w Kompanii Pleszewskiej od 18.12.1918 do 28.12.1918. Brał udział w walkach pod Kępnem, następnie pod Zdunami pod dowództwem ppor. Bociańskiego. Podstawa: książeczka wojskowa wydana przez PKU Poznań Miasto Nr ew. Gł. Ks. pob. Nr 18625

  1. Paprocki Władysław

Rodzice: Franciszek, Marianna

Ur.: 1897-10-09, Żegocin (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 03.13-0.222 z dnia 1974-03-13

Opis:
Obyw. Paprocki Władysław wstąpił jako ochotnik do Pleszewskiego Batalionu Powstańczego w dniu 26.12.1918 r. i brał udział w walkach o Krotoszyn, Kobyla Góra, Zduny pod dowództwem por. Bociańskiego. W marcu 1919 r. został przeniesiony do 57 pułku piechoty.

  1. Pawelczyk Józef

Rodzice: Walenty, Pelagia

Ur.: 1898-10-24, Żegocin (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.06-0.956 z dnia 1957-12-06

Opis:
Pawelczyk Józef wstąpił jako ochotnik w szeregi powstańcze do 2 Kompanii Pleszewskiej dnia 10.01.1919 r. Dnia 19.01.1919 r. wyjechał z 2 Komp. Pleszewską pod Ostrzeszów gdzie brał udział w walkach w zdobywaniu Myślniewskiej-Szklarki (przyp. WTG – Szklarka Myślniewska) i Kobyligóry (przyp.WTG – Kobyla Góra). Od dnia 01.02.1919 r. udział w walkach pod Zdunami. Od dnia 08.02.1919 r. na froncie pod Rawiczem przy zdobywaniu Sarnówki i Sarnowa. Dowódca ppor. Bociański, d-ca całości dow. 2 Komp. ppor. Piękny.

Informacje dodatkowe :

Podstawa: zaświadczenie DOK VII Ref.Hist. L.dz. 278-I/24993

  1. Pawlak Ludwik

Rodzice: Wawrzyn, Teodozja

Ur.: 1900-08-06, Żbiki (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.20-0.1059 x z dnia 1958-12-20

Opis:
Pawlak Ludwik wstąpił w końcu grudnia 1918 r. do oddziałów powstańczych i brał udział w oswobodzeniu Pleszewa. Od dnia 21.1.1919 r. wstąpił do 1 Kompanii Pleszewskiej pod dowództwem por. Pamina i brał udział w walkach pod Kobylą Górą i Zdunami. Następnie w składzie 8 Pułku Strzelców Wlkp. walczył o wyzwolenie Margonina, Wyrzyska, Nakła i Bydgoszczy. W 1923 r. wyjechał do Francji.

  1. Pisarski Andrzej

Rodzice: Zachariasz, Marianna

Ur.: 1897-11-01, Żegocin (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 04.04-0.118 z dnia 1958-04-04

Opis:
Brał udział w Powstaniu Wielkopolskim od 20-1-1919 i walczył pod Krotoszynem, Zdunami, Ostrzeszowem

  1. Politowicz, Antoni

Rodzice: Adam, Rozalia

Ur.: 1881-12-27, Pieruszyce (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.06-0.951 z dnia 1957-12-06

Opis:
Politowicz Antoni brał udział w Powstaniu Wielkopolskim z bronią w ręku w okresie od 24.11.1918 r. do 20.02.1919 r. Dnia 24.11.1918 wstąpił do Straży Bezpieczeństwa baonu pleszewskiego pod dow. b. ppor. Bociańskiego. Przydzielony do 3 komp. pleszewskiej pod dow. b. plut. Chatlinskiego, pełnił służbę wartowniczą, początkowo w Pleszewie, a następnie nad Prosną w Ostrowie i Inowrocławiu. Po zakończeniu powstania pozostawał w służbie czynnej w WP do dnia 27.03.1920 r.

  1. Prusiewicz, Kazimierz

Rodzice: Marcin, Antonina „-”

Ur.: 1896-07-04, Broniszewice (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.28-0.976 z dnia 1957-12-28

Opis:
Prusiewicz brał udział z bronią w ręku w Powstaniu Wielkopolskim. Od 23.12.1918 r. do 18.02.1919 w kompani Pleszewskiej na odcinku Jarocin, Ostrów, Krotoszyn, Kępno. Zdemobilizowany 10.08.1921 w stopniu sierżanta.

  1. Przybylski, Tadeusz

Rodzice: Franciszek, Eleonora

Ur.: 1878-10-13, Broniszewice (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: odrzucone z dnia 0000-00-00

Opis:
Przybylski Tadeusz brał czynny udział w Powstaniu Wielkopolskim od dnia 28.12.1918 r. do dnia 15.2.1919 r. W dniach 28 – 29. 12.1918 r. brał udział w walkach o Gniezno i koszary piechoty a później o koszary dragonów. W dniach 5 – 15.2.1919r. brał udział w walkach o Zdziechowę pod dowództwem Kitela, Jakobsona i Ks. Zabłockiego. Po powstaniu wstąpił ochotniczo do 3 Pułku Ułanów, gdzie służył do 1934 r.

  1. Przysiecki, Stanisław

Rodzice : Ignacy, Maria

Ur. 1894-03-28, Skrzypnia (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 11.10-0.909 z dnia 1958-11-10

Opis :

Przysiecki Stanisław brał czynny udział w Powstaniu Wielkopolskim od dnia 27.12.1918 do 18.02.1919 r. w oswobodzeniu m. Poznania pod dowództwem por. Kociołkowskiego Wiktora.

  1. Radajewski, Czesław

Rodzice: Stanisław, Barbara

Ur.: 1900-07-09, Strzydzew (Jarocin )

Uchwała Rady Państwa nr: 04.04-0.119 z dnia 1958-04-04

Opis:
Radajewski Czesław brał czynny udział z bronią w ręku w Powstaniu Wielkopolskim 1918/19 od 11.11.1918 r. najpierw w organizacji I p. ostrowskiego po rozwiązaniu go przeszedł przez zieloną granicą do Kalisza, w celu zorganizowania się w I Bat. Pogr. Pozn. w Szczypiornie, jako formacji przygotowawczej do Powstania Wlkp. – rozkaz Szt. Gen. WP 41 z dnia 04.12.1918 r. Pierwszy chrzest bojowy przeszedł 27.12.1938 r. – patrz niżej. Wyciąg z broszurki „Powstanie Wielkopolskie 1918 – 1919”, Poznań 1956. Na stronie 62: „Pod koniec grudnia 1918 r. Baon liczył 3 kompanie do boju w tym jedną komp. kar. masz. W południe 27.12.1918 r. na skutek prowokacji niemieckiej Baon przeszedł chrzest ogniowy pod wsią Boczków, przy czym poległ szeregowiec Mertka Jan, a ciężko ranny został szeregowiec Czesław Radajewski.” Na skutek powyższego Radajewski był następnie leczony w szpitalu aż do zwolnienia.

Informacje dodatkowe :

CAW W-wa F.H./B.P. 3351/57 z dnia 9.7.1957r i Nr. 3350/57 z dnia 9.7.1957r.

  1. Rogacki, Stanisław

Rodzice: Władysław, Władysława

Ur.: 1892-05-01, Pieruszyce (Jarocin )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.06-0.960 z dnia 1957-12-06

Opis:
Rogacki Stanisław zamieszkały w Masłowie powiat Śrem walczył z bronią w ręku w Powstaniu Wielkopolskim od 27.12.1918 do 18.02.1919 w III Kompanii Śremskiej pod dowództwem Paula i Chosłowskiego. Następnie został wcielony do XVII Pułku Ułanów w Gnieźnie pod dowództwem Gąsiorowskiego. W roku 1921 został z wojska zwolniony. Rogacki brał czynny udział przy oswobodzeniu Śremu, Biedruska, Rawicza, Zielonej Wsi i Widawy.

  1. Serbiak, Franciszek

Rodzice: Jakub, Marianna

Ur.: 1895-09-30, Wielka Kępa (Środa )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.28-0.977 z dnia 1957-12-28

Serbiak Franciszek zgłosił się ochotniczo w dniu 17.01.1919 do 3 komp. średzkiej, później 62 p.p. Brał udział w walkach na odcinku Noteć, Kcynia, Nakło, Szubin, Osiek, Zduny. Zwolniony dnia 22.03.1923 r. na własną prośbę.

FRANCISZEK SERBIAK (1895 – 1970) rolnik, powstaniec wielkopolski, dowódca plutonu karabinów maszynowych w kompanii średzkiej.

Urodził się 30 września 1895 r. w Wielkiej Kępie (gmina Zaniemyśl, powiat Środa Wielkopolska). Rodzice: Jakub, Marianna. Ukończył Szkołę Powszechną w Zaniemyślu. W wieku 17 lat wyjechał do Niemiec za pracą i chlebem. Pracował w kopalni węgla. Gdy osiągnął wiek pełnoletni został wcielony  do armii niemieckiej. Brał udział w I wojnie światowej. Walczył na froncie zachodnim. Franciszek Serbiak wrócił w rodzinne strony pod koniec wojny w grudniu 1918 roku. Po wybuchu Powstania Wielkopolskiego zgłosił się ochotniczo w dniu 17.01.1919 do 3 kompani średzkiej (później 62 p.p.). Był dowódcą plutonu karabinów maszynowych. Brał udział w walkach na odcinku Noteć, Kcynia, Nakło, Szubin, Osiek, Zduny. Walczył w szeregach WP w wojnie z Rosją bolszewicką. Zwolniony z wojska na własną prośbę dnia 22.03.1923 roku. Był aż 7-krotnie ranny.

W 1921 r. ożenił się z Jadwigą Kiełbasą ze Żbik koło Czermina (ówczesny Powiat Pleszew). Miał czworo dzieci: Józefa, Stanisławę, Kazimierza i Leona. Był zarządcą folwarku Żbiki, należącego do majątku Żegocin. Pełnił też funkcje komendanta majątkowej straży ogniowej. W czasie okupacji hitlerowskiej obawiał się represji, ale z powodu błędu w nazwisku władze niemieckie nie odkryły, że był powstańcem wielkopolskim.

Od 11 lutego 1948 r. należał do Związku Powstańców Wielkopolskich 1918-1919. Został zarejestrowany w księdze ewidencyjnej koła w Pleszewie (ówczesny Powiat Jarocin) pod nr 86 (dn. 26.07.1949 r., ref. hist. 276/4901/39). 27 grudnia 1948 r. z okazji 30. rocznicy wybuchu Powstania Wielkopolskiego otrzymał dyplom uznania za czynny udział w akcji zbrojnej w Poznańskiem 1918-1919. Był odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym (Uchwała Rady Państwa nr 12.28-0.977 z dnia 28.12.1957 r.). Zmarł 30 października 1970 roku. Spoczął na cmentarzu parafialnym w Żegocinie.

Opr. Tomasz Wojtala

na podstawie: informacje wnuka Zbigniewa Serbiaka, dyplom z dn. 27.12.1948 r. z okazji 30-rocznicy Powstania Wielkopolskiego, legitymacja Związku Powstańców Wielkopolskich 1918-1919 nr 5461 wystawiona dn. 23.08.1949 r. w Poznaniu, Tymczasowe Zaświadczenie Tożsamości nr wyk. 26/49 wystawione dn. 8.08.1949 r. przez wójta Zarządu Gminnego w Czerminie

  1. Smółka, Stefan

Rodzice: Franciszek, Józefa Boniec

Ur.: 1899-08-20, Broniszewice (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 12.28-0.977 z dnia 1957-12-28

Opis:
Smółka Stefan brał udział w Powstaniu Wlkp. z bronią w ręku od 20.12.1918 do 18.02.1919. Wstąpił 04.12.1918 do Rady Żołnierskiej w Pleszewie a następnie do organizującej się Powstańczej Kompanii Pleszewskiej pod dowództwem por. Pamina i Bociańskiego i brał udział przy odzyskaniu miasta Pleszewa a następnie w tejże kompanii w potyczkach pod Krotoszynem, Zdunami, Ostrzeszowem i Kobylą Górą. Po Powstaniu Wlkp. pozostawał nadal w W.P. aż do przeniesienia do rezerwy 24.02.1922. Podstawa: Książeczka wojskowa wyst. przez P.K.U. w Grudziądzu nr 101/A. Po zwolnieniu z wojska wstąpił bezpośrednio do służby granicznej na Pomorzu. Następnie został przeniesiony do pracy administracyjnej w Gdyni i pozostawał aż do wybuch wojny polsko-niemieckie. Po wyzwoleniu wstąpił dnia następnego po oswobodzeniu miasta Krakowa do służby państwowej w Izbie Skarbowej w Krakowie. Od 1952 pracuje jako inkasent.

  1. Styś Antoni

Rodzice: Leon, Marianna

Ur.: 1901-01-06, Żegocin (Pleszew )

Uchwała Rady Państwa nr: 03.13-0.222 z dnia 1974-03-13

Urodził się 6 stycznia 1901 roku w Żegocinie w rodzinie robotnika dworskiego Leona i Marianny z domu Łokietek. Po zakończeniu szkoły powszechnej pracował jako robotnik rolny w okolicznych majątkach ziemskich m.in. w Skrzypni, Korzkwach i Pieruszycach. Pod wpływem niepodległościowej działalności Władysława Grabskiego z Kurżewa i Zdzisława Skarżyńskiego z Rusinowa, 18-letni Antoni wstąpił jako ochotnik do wojsk powstańczych w Jarocinie. Złożył przysięgę w oddziale stacjonującym w Tarcach u hrabiego Zbigniewa Ostroroga-Gorzeńskiego. Z jarocińskimi powstańcami brał udział w walkach pod Zdunami, Krotoszynem i Ostrzeszowem pod dowództwem por. Feliksa Pamina. Zwolniony w lipcu 1919 roku. W 1920 roku uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej na linii Stanisławów- Lwów, a w sierpniu bierze udział w bitwie warszawskiej , podczas której został ranny. Po powrocie do cywila podjął pracę w majątku Szeniców w Skrzypni. W 1927 r. zawarł związek małżeński z Marianną Sypniewską. Ze związku urodziła im się trójka dzieci : Anna, Maria i Edmund. Po niespodziewanej śmierci żony ponownie się ożenił z Stanisławą Matuszak z którego to związku urodziło się ośmioro dzieci 5 córek i 3 synów : Helena, Krystyna, Stefan, Bolesława, Zofia, Feliks, Konrad i Teresa.W 1939 r. Antoni został powołany do wojska . W szeregach Armii Poznań walczył pod Uniejowem, Łęczycą, Kutnem i na Bzurą. Podczas obrony Warszawy dostał się do niewoli niemieckiej. Stamtąd udało mu się uciec i wrócił do rodziny w Korzkwach. Bojąc się aresztowania przeprowadził się z rodziną do Suchorzewa. Stąd Niemcy wyrzucili go najpierw do Chocza, a potem do Pieruszyc, gdzie przeżył całą okupację pracując z żoną u Niemca. W 1945 r. otrzymał odpłatne gospodarstwo rolne w Pieruchach. W 30-tą rocznicę Powstania Wielkopolskiego w 1948 roku otrzymał od Zarządu Głównego Związku Powstańców Wielkopolskich dyplom uznania za czynny udział w akcji zbrojnej w Powstaniu Wielkopolskim stwierdzający że zweryfikowany został w Poznaniu pod numerem 5465. 15 kwietnia 1969 roku otrzymał z Centralnego Archiwum Wojskowego zaświadczenie stwierdzające, że przed 1939 rokiem został zweryfikowany i ujęty w Ewidencji Biura Historycznego DOK-VII pod numerem 16070. W 1972 roku Rada Państwa mianowała go na stopień podporucznika i uhonorowała Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym. Antoni Styś zmarł 12 lipca 1976 roku i pochowany został na cmentarzu parafialnym w Czerminie. Na pomniku widnieje tablica upamiętniająca jego udział w Powstaniu Wielkopolskim.

Informacje zostały zaczerpnięte z książki Janiny Grali pt.: „ Powstańcy Wielkopolscy Ziemi Kotlińskiej „ – na podstawie rozmowy z synem Feliksem.

  1. Zegar, Ignacy

Rodzice: Ludwik, Weronika

Ur.: 1897-12-25, Grab (Jarocin )

Uchwała Rady Państwa nr: 01.09-0.3 z dnia 1960-01-09

Opis:
Zegar Ignacy brał czynny udział w Powstaniu Wielkopolskim z bronią w ręku od 29.01.1919 r., kompania pleszewska, d-ca Kozłowicz. 29.01.1919 r. wyjazd z kompanią pleszewską na front pod Rawicz. Czynny udział w walkach o Miejską Górkę, gdzie został ranny, d-ca Kozłowicz, dow. nad kompanią objął Piękny Stanisław. 5.02.1919 r. wyjazd z komp. do Krotoszyna, gdzie brał czynny udział w walkach pod Zdunami, d-ca Piękny Stanisław. Po Powstaniu pozostał w WP do 14.07.1921 r. zwolniony w stopniu sr. szeregowego.

 58. Wspomnienia o Józefie Boruszczaku zostały spisane przez członka rodziny.

Boruszczak Józef ( ur. 17.04.1889 r.- zm. 17.03.12 1981 r.) urodził się w Chełmcach pod Kaliszem w zaborze rosyjskim. Pochodził z dość licznej rodziny, rodzice prowadzili małe gospodarstwo rolne. Przez 4 lata służył w wojsku rosyjskim ale w głębi serca zawsze czuł się Polakiem. Gdy w 1914 r. wybuchła I Wojna Światowa został znowu przymusowo wcielony do armii rosyjskiej. Pod koniec wojny w 1918 r. na terenie Wielkopolski wybuchło Powstanie Wielkopolskie. Józef Boruszczak zgłosił się na ochotnika do punktu zbiorczego w Szczypiornie. Brał udział w walkach toczonych w rejonie Ostrowa Wielkopolskiego, oraz w zdobyciu dworca kolejowego w Skalmierzycach. Po zakończeniu I Wojny Światowej i Powstaniu wrócił do domu w Chełmcach. W domu panowała straszna bieda więc z bratem Stanisławem wyruszyli za pracą i tak dotarli do Francji gdzie dostali pracę w dużym folwarku. Tam też Józef poznał swoją żonę, polkę z pochodzenia o nazwisku Rybarczyk. Z tego związku we Francji urodziła się dwójka dzieci.W 1930 r. postanowił wraz z rodziną wrócić do kraju. Za zarobione pieniądze kupili 14 hektarowe gospodarstwo w Żbikach gm. Czermin. W 1939 r. po wybuchu II Wojny Światowej został z całą rodziną wysiedlony przez Niemców do miejscowości Komorze i tam pracował przez całą okupację. W 1945 r. na świat przychodzi następne dziecko syn Marian.Po wyzwoleniu wraz z całą rodziną wrócił na swoje gospodarstwo do Żbik. Z powodu nie wywiązywania się z narzuconych przez władze komunistyczne kontyngentów trafił na rok do więzienia w Kamieniu Pomorskim. Po powrocie z więzienia resztę swoich dni przeżył wspólnie gospodarując z synem Kazimierzem. Zmarł 03.12.1981 r. przeżywając 92 lata. Został pochowany na cmentarzu w Żegocinie w grobowcu rodziny Boruszczaków.